Sociale tewerkstelling is het praktische instrument binnen de sociale economie. Het gaat om werk- en leertrajecten die gericht zijn op personen met een grotere afstand tot de reguliere arbeidsmarkt, zoals mensen met een arbeidsbeperking, langdurig werkzoekenden of mensen die een leefloon ontvangen. Via deze trajecten krijgen zij werkervaring, begeleiding en opleiding, waardoor hun kansen op een duurzame job aanzienlijk bevorderen.
Voor bedrijven en organisaties betekent sociale tewerkstelling een win-win: je draagt bij aan maatschappelijke verantwoordelijkheid en inclusie, en krijgt tegelijk gemotiveerde medewerkers die je team versterken. Sociale tewerkstellingsvormen zijn veelzijdig en kunnen aangepast worden aan de noden van jouw organisatie.
Op deze pagina vind je een overzicht van de verschillende vormen van sociale tewerkstelling die jouw organisatie kan inzetten, zoals artikel 60, IBO, Wijk-werken, stages en Individueel Maatwerk.
Marieke
Als mensen de kans krijgen om hun talent aan te wakkeren, ontstaan de mooiste succesverhalen. Dankzij trajecten zoals individueel maatwerk, artikel 60, stages en wijk-werken mogen wij elke dag deel uitmaken van zo’n verhaal. Bij KINA bouwen we samen aan een warme en inclusieve arbeidsmarkt en helpen we vonkjes aanwakkeren tot een warme vlam.
John
Sociale tewerkstelling is voor mij écht slim ondernemen. We krijgen gemotiveerde medewerkers, dragen geen loon- of RSZ-kosten en bouwen zo aan een sterk team én aan een inclusieve arbeidsmarkt. Dat is de definitie van win-win voor mij.
Sociale Tewerkstellingsmaatregelen
Wat is art 60?
Artikel 60, ook vaak TWE of Tijdelijke Werkervaring genoemd, is bedoeld voor mensen die een leefloon (of een equivalent leefloon) ontvangen en moeilijk werk vinden door een gebrek aan (recente) werkervaring of generieke competenties. Het OCMW biedt hen via deze maatregel een tijdelijke werkplek zodat ze werkervaring kunnen opdoen en stap voor stap terugkeren naar de reguliere arbeidsmarkt.
Art 60 op jouw werkvloer?
Je kan een samenwerking aangaan met het OCMW om iemand via artikel 60 aan te werven en zo sociaal en inclusief te ondernemen!
Het OCMW blijft de juridische werkgever en betaalt het loon van de persoon, terwijl jij als organisatie of bedrijf waar de persoon werkt, het dagelijks werk en de begeleiding organiseert. Jij bepaalt als feitelijke werkgever welke taken de persoon uitvoert, zorgt voor een veilige werkplek en begeleidt hem of haar bij het uitvoeren van de taken.
Voor de werknemer betekent dit dat hij of zij ervaring opdoet in een echte werkomgeving, vaardigheden leert en terugkoppeling krijgt, zodat de afstand tot de reguliere arbeidsmarkt verkleind wordt. Voor jou betekent dit een gemotiveerde werknemer in dienst hebben zonder dat je bestaand personeel moet vervangen. Een echte win-win situatie dus!
Wat moet jij als werkgever doen?
Neem contact op met het OCMW! Als werkgever kun je een artikel 60-medewerker niet zomaar zelf aannemen; het proces verloopt altijd via het OCMW. Het begint met het aangeven van de beschikbare werkplek bij het OCMW. Je beschrijft welke taken de persoon zal uitvoeren, hoeveel uren hij of zij kan werken en welke begeleiding beschikbaar is. Het OCMW selecteert vervolgens een geschikte kandidaat uit de groep mensen die een leefloon of equivalent ontvangen en moeilijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt. Je maakt concrete afspraken met het OCMW en sluit daarvoor een samenwerkingsovereenkomst af.
Voordelen voor jou
- Geen loon- of RSZ-kosten, het OCMW betaalt het loon.
- Gemotiveerde medewerkers die werkervaring willen opdoen.
- Extra ondersteuning en capaciteit voor je team zonder bestaande werknemers te vervangen.
- Positieve maatschappelijke bijdrage: mensen met afstand tot de arbeidsmarkt helpen terug te keren naar werk.
- Flexibele inzet: je bepaalt taken en functies die beschikbaar zijn.
- Begeleiding vanuit het OCMW tijdens het traject.
- Werkt binnen de bestaande regels voor welzijn op het werk, zonder extra verplichtingen.
Wat is wijk-werken?
Wijk-werken is een systeem waarbij werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt eenvoudige, lokale taken uitvoeren voor organisaties, verenigingen of lokale besturen. Ze doen zo werkervaring op, leren nieuwe vaardigheden en versterken hun kansen op de arbeidsmarkt. Voorbeelden van wijk-werk zijn groenonderhoud, administratieve ondersteuning, klussen in buurthuizen of hulp bij evenementen. De wijk-werker blijft werkzoekende, werkt maximaal 60 uur per maand en ontvangt een aanvullende vergoeding per gepresteerd uur.
Wijk-werken op jouw werkvloer?
Ben je een privépersoon, gemeente, OCMW, onderwijsinstelling, land- of tuinbouwbedrijf, vzw of niet-commerciële vereniging? Dan kan je gebruikmaken van wijk-werken!
Bekijk hier welke activiteiten je door een wijk-werker kan laten uitvoeren.
Als organisatie betaal je een jaarlijks inschrijvingsgeld van 7,5 euro en koop je wijk-werkcheques aan om de prestaties te betalen. Je zorgt voor een veilige werkplek, geeft uitleg over de taken en begeleidt de wijk-werker tijdens het werk. Zo help je mensen ervaring op te doen terwijl je tegelijk extra ondersteuning krijgt voor uiteenlopende taken.
Wat moet jij als werkgever doen?
Je neemt contact op met de lokale wijk-werkorganisatie in jouw regio. Zij bekijken samen met jou welke taken geschikt zijn voor wijk-werkers en helpen bij de praktische opstart. De administratieve opvolging en begeleiding gebeuren door de wijk-werkorganisatie, zodat het voor jouw organisatie eenvoudig blijft.
Voordelen
• Geen loon- of RSZ-kosten, je betaalt enkel wijk-werkcheques
• Weinig administratie en begeleiding via de wijk-werkorganisatie
• Positieve maatschappelijke bijdrage: je helpt werkzoekenden ervaring opdoen
• Flexibel inzetbaar volgens de noden van je organisatie
Wat is een werkervaringsstage?
Een Werkervaringsstage (WES) richt zich op werkzoekenden die een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hebben en die begeleid worden binnen een traject Tijdelijke Werkervaring (TWE), via het OCMW of via VDAB. Deze personen zijn nog niet volledig klaar om meteen in een reguliere job te stappen. Met een WES krijgen ze de kans om hun vaardigheden verder te ontwikkelen, zodat ze beter voorbereid zijn op een duurzame tewerkstelling.
Gemeenschapsdienst is een specifieke werkervaringsstage. Het gaat om een werkervaringsstage die plaatsvindt in een school, lokaal bestuur of vzw en gebeurt door een persoon die minstens 2 jaar werkloos is
Op jouw werkvloer
Tijdens deze gratis stage krijgt een werkzoekende de kans krijgt om praktijkervaring op te doen op jouw werkvloer. Je ondersteunt de stagiair bij het ontwikkelen van algemene vaardigheden, zoals werkritme, professionele houding, communicatie en het verwerken van informatie. De focus ligt in eerste instantie niet op de versterking van de technische competenties van de werkzoekende. Een werkervaringsstage duurt maximaal 6 maanden, afhankelijk van het stageplan. De stagiair ontvangt van VDAB een maandelijkse stagepremie van 200 euro (bruto), een verplaatsingsvergoeding en eventuele kinderopvang.
Voordelen
- Geen loon- of RSZ-kosten voor de werkgever
- Extra ondersteuning op de werkvloer
- Je ontdekt werkzoekenden met voldoende leerpotentieel
- De werkervaringsstage houdt geen aanwervingsverplichting in voor de werkgever
Wat moet jij als werkgever doen?
Om een werkervaringsstage op te starten, moet er een overeenkomst worden afgesloten tussen de VDAB of haar partnerorganisatie, de werkzoekende en de werkgever. Wil jij een werkzoekende begeleiden tijdens zo’n stage ? Neem contact op met de VDAB
Wat is een beroepsverkennende stage?
Een beroepsverkennende stage is bedoeld voor werkzoekenden die willen ontdekken welk beroep of welke sector bij hen past. Tijdens deze korte stage maken ze kennis met de werkvloer, leren ze de dagelijkse taken kennen en krijgen ze een beter beeld van de functie. De stage helpt hen om gerichter te solliciteren of een opleiding te kiezen die aansluit bij hun interesses en talenten.
Op jouw werkvloer
Tijdens de stage draait de werkzoekende enkele dagen of weken (maximaal één maand) mee in jouw organisatie. Er is geen arbeidscontract en jij betaalt geen loon of RSZ. VDAB zorgt voor de verzekering en administratieve opvolging. Als werkgever bied je een veilige leeromgeving en de kans om kennis te maken met het beroep in de praktijk. De focus ligt op leren en ontdekken, niet op productiviteit.
Voordelen
- Kort en flexibel traject (enkele dagen tot weken)
- Een medewerker kan verschillende afdelingen en verkennen
- Geen loon- of RSZ-kosten voor de werkgever
- Ideaal om gemotiveerde werkzoekenden te leren kennen
- Maatschappelijke meerwaarde: je helpt mensen oriënteren richting werk
Wat is een terbeschikkingsstellingsstage?
Een terbeschikkingsstellingstage is bedoeld voor mensen die al tewerkgesteld zijn in de sociale economie (zoals in maatwerkbedrijven) en extra ervaring willen opdoen in een regulier bedrijf. Zo kunnen ze vaardigheden bijleren, hun werkhouding trainen, en ontdekken of en hoe ze kunnen doorstromen naar het reguliere arbeidscircuit.
Op jouw werkvloer
Tijdens een doorstroomstage van maximaal 3 maanden laat je de kandidaat uit de sociale economie meedraaien bij jouw organisatie. Je krijgt hulp van een doorstroombegeleider van VDAB om het traject goed te begeleiden. Jij zorgt voor de werkplek, taken, en feedback. Je hoeft geen loon of RSZ te betalen: het sociaal economiebedrijf blijft werkgever en betaalt de werknemer. Wel betaal je een premie zodat de stagiair evenveel verdient als je andere werknemers.
Wat moet jij als werkgever doen?
Je neemt contact op met een doorstroombegeleider van VDAB. Samen bespreek je de stageplaats, welke vaardigheden je wil zien, welke taken de stagiair zal uitvoeren, en wat begeleiding nodig is. Je maakt afspraken over de begeleiding op de werkvloer. Heb je na de stage interesse, dan kun je de kandidaat aanwerven in je bedrijf.
Voordelen
• Je betaalt enkel een premie, geen loon of RSZ
• Extra ondersteuning op de werkvloer
• Kans om toekomstige werknemers te leren kennen
• Duidelijke begeleiding vanuit de doorstroombegeleider
• Positieve bijdrage aan inclusieve tewerkstelling
Wat is IBO?
Een Individuele Beroepsopleiding (IBO) is een samenwerking tussen jouw organisatie, de VDAB en een werkzoekende. De kandidaat krijgt bij jou op de werkvloer een opleiding op maat gedurende maximaal zes maanden om de nodige kennis en vaardigheden aan te leren. Zo kan hij of zij na de opleidingsperiode instromen als volwaardige werknemer.
IBO op jouw werkvloer?
Tijdens de IBO blijft de kandidaat werkzoekende maar ontvangt hij of zij een premie. Jij betaalt dus geen loon of RSZ, maar een maandelijkse IBO-premie rechtstreeks aan de cursist. Je ontvangt vanuit VDAB elke maand een mail met info over het berekenen en betalen van de IBO-premie. Je zorgt als werkgever voor de opleiding, begeleiding en evaluatie van de deelnemer. De duurtijd varieert tussen één en zes maanden, afhankelijk van wat de kandidaat moet leren. Na een geslaagde IBO neem je de persoon in dienst met een contract van bepaalde of onbepaalde duur. Een IBO is dus de ideale manier om iemand op te leiden tot jouw ideale werknemer en om nadien vlot door te stromen naar vaste tewerkstelling.
Wat moet jij als werkgever doen?
Je neemt contact op met VDAB en bespreekt welke functie en vaardigheden je wilt aanbieden. Samen met een VDAB-consulent stel je een opleidingsplan op. VDAB zoekt vervolgens een geschikte kandidaat en begeleidt jullie tijdens de hele IBO-periode. Je biedt de deelnemer na afloop van de IBO een arbeidscontract aan.
Voordelen
• Geen loon- of RSZ-kosten tijdens de opleiding; je betaalt enkel een IBO-premie en verplaatsingsonkosten aan de cursist
• Je leidt iemand op volgens de noden van je bedrijf
• Begeleiding en ondersteuning door VDAB
• Weinig administratie en een duidelijke structuur
• Grote kans op een goed opgeleide, gemotiveerde medewerker
Wat is individueel maatwerk?
Individueel Maatwerk is een Vlaamse maatregel die werkgevers ondersteunt bij het tewerkstellen van personen met een arbeidsbeperking of een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het doel is duurzame tewerkstelling mogelijk te maken door financiële ondersteuning en praktische begeleiding op maat van de werknemer én de werkgever.
Individueel maatwerk op jouw werkvloer?
Je neemt een werknemer in dienst onder gewone arbeidsvoorwaarden, maar krijgt ondersteuning om dat haalbaar te maken. Afhankelijk van de situatie kan je een loonkostsubsidie krijgen (ter compensatie van verminderde productiviteit) en/of een ondersteuningspremie (voor aanpassingen, begeleiding of extra opleidingsinspanningen). De werknemer blijft jouw medewerker; je integreert hem of haar in je team zoals elke andere werknemer, maar met extra omkadering via gespecialiseerde diensten.
Wat moet jij als werkgever doen?
Heeft een van jouw huidige of toekomstige werknemers een arbeidsbeperking? De werknemer zelf moet een evaluatie aanvragen bij de VDAB om de arbeidsbeperking en de behoefte aan individueel maatwerk te laten vaststellen. VDAB onderzoekt de aanvraag en bepaalt de hoogte van de subsidie.
Is de behoefte aan werkondersteunende maatregelen door VDAB al vastgesteld bij jouw werknemer? Dan kan je jouw premie(s) voor individueel maatwerk aanvragen bij het Departement Werk en Sociale Economie. Tijdens de tewerkstelling blijft er begeleiding beschikbaar voor zowel de werknemer als de werkgever, om het traject te laten slagen.
Voordelen
• Financiële ondersteuning via loonkostsubsidie en/of begeleidingspremie
• Begeleiding op maat van werkgever én werknemer
• Duurzame tewerkstelling van gemotiveerde medewerkers
• Positieve maatschappelijke bijdrage door inclusief tewerkstellen
• Flexibel systeem, afgestemd op de noden van jouw organisatie
Handige Links
Vlaanderen: Individueel maatwerk
De participatieladder binnen de sociale economie
Niet iedereen kan meteen aan de slag in een reguliere job. De participatieladder toont de verschillende stappen die mensen kunnen doorlopen om dichter bij duurzaam werk te komen.
Sociale economie en sociale tewerkstelling zijn geen eindpunt, maar een groeipad. De ladder maakt zichtbaar dat sociale tewerkstelling meer is dan doorstroom naar regulier werk: ze biedt ook zij- en opstroomkansen, via arbeidsmatige activiteiten en activeringstrajecten die mensen helpen groeien op hun eigen tempo.
- Sociale activering
De eerste stap richt zich op mensen die (nog) niet klaar zijn om te werken. Via sociale of gemeenschapsgerichte activiteiten bouwen ze opnieuw structuur, zelfvertrouwen en sociale contacten op. Het doel is maatschappelijke participatie en het versterken van basisvaardigheden. - Arbeidsmatige activiteiten
Hier zetten deelnemers hun eerste stappen richting werk. In een veilige en begeleide omgeving voeren ze eenvoudige taken uit. De nadruk ligt op het ontwikkelen van arbeidsattitudes zoals stiptheid, samenwerken en verantwoordelijkheidsgevoel. - Tijdelijke activerende trajecten
Op deze trede krijgen mensen de kans om werkervaring op te doen in een echte werkomgeving via trajecten zoals Artikel 60, wijk-werken, IBO of stages. Ze leren opnieuw functioneren binnen een werkcontext en bouwen stap voor stap hun competenties en arbeidsritme op. - Betaald werk met ondersteuning
De volgende stap is betaald werk binnen de reguliere economie, maar met blijvende begeleiding of financiële steun, bijvoorbeeld via Individueel Maatwerk of andere vormen van ondersteunde tewerkstelling. Zo kunnen mensen duurzaam aan de slag blijven, met ondersteuning op maat van hun noden. - Betaald werk
De laatste trede is volwaardig betaald werk zonder bijkomende ondersteuning. De persoon is volledig geïntegreerd op de arbeidsmarkt en werkt zelfstandig.
